Γιατί γαυγίζει ο σκύλος μου;
Το γάβγισμα δεν λέει πάντα αυτό που νομίζουμε!
Το γάβγισμα είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους τρόπους επικοινωνίας του σκύλου.
Και παρότι πολλές φορές το αντιλαμβανόμαστε απλώς ως «φασαρία», για τον ίδιο τον σκύλο είναι ένας τρόπος να αντιδράσει σε κάτι, να επικοινωνήσει μια ανάγκη ή να προσπαθήσει να αλλάξει αυτό που συμβαίνει γύρω του.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το ίδιο γάβγισμα δεν σημαίνει πάντα το ίδιο πράγμα.
Ένας σκύλος μπορεί να γαβγίζει επειδή φοβάται, επειδή ενθουσιάζεται, επειδή απογοητεύεται, επειδή θέλει κάτι, επειδή προσπαθεί να απομακρύνει κάτι που τον ενοχλεί ή επειδή έχει μάθει ότι το γάβγισμα φέρνει αποτέλεσμα.
Γι’ αυτό, όταν θέλουμε να καταλάβουμε τη συμπεριφορά του, δεν αρκεί να ρωτήσουμε:
«Γιατί γαβγίζει;»
Χρειάζεται να ρωτήσουμε:
«Τι συμβαίνει όταν γαβγίζει;»
Το «γαβγίζει στον άλλο σκύλο» δεν είναι εξήγηση
Ας πούμε ότι είμαστε στη βόλτα και ένας σκύλος βλέπει έναν άλλο σκύλο και αρχίζει να γαβγίζει.
Η πρώτη μας σκέψη μπορεί να είναι: «Δεν τα πάει καλά με άλλα σκυλιά.»
Αλλά αυτό είναι ένα συμπέρασμα που δεν έχουμε ακόμη αρκετές πληροφορίες για να το βγάλουμε.
Μπορεί να φοβάται τον άλλο σκύλο και να προσπαθεί να κρατήσει απόσταση.
Μπορεί να θέλει να πλησιάσει αλλά να εμποδίζεται από το λουρί.
Μπορεί να έχει απογοητευτεί επειδή δεν μπορεί να φτάσει εκεί που θέλει.
Μπορεί να έχει μάθει ότι όταν γαβγίζει, ο άλλος σκύλος τελικά απομακρύνεται.
Η συμπεριφορά είναι η ίδια εξωτερικά — γαύγισμα — αλλά η κατάσταση και η λειτουργία της μπορεί να είναι διαφορετικές.
Και αυτή η διαφορά έχει τεράστια σημασία για την εκπαίδευση.
Δες τι συμβαίνει πριν από το γάβγισμα
Ένα από τα πιο χρήσιμα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε είναι να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει λίγο πριν.
Τι είδε ο σκύλος; Πόσο κοντά ήταν; Πόσο έντονο ήταν το ερέθισμα; Είχε προηγηθεί κάτι άλλο; Ήταν ήδη κουρασμένος ή σε ένταση; Υπήρχε τρόπος να απομακρυνθεί;
Η συμπεριφορά ενός σκύλου δεν εμφανίζεται σε κενό. Το περιβάλλον, οι προηγούμενες εμπειρίες, η μάθηση και η κατάσταση στην οποία βρίσκεται εκείνη τη στιγμή μπορούν όλα να επηρεάσουν την αντίδρασή του.
Γι’ αυτό δύο σκύλοι μπορεί να αντιδρούν με γάβγισμα στο ίδιο ερέθισμα για τελείως διαφορετικούς λόγους.
Και μετά τι γίνεται;
Εδώ βρίσκεται ένα κομμάτι που συχνά παραβλέπουμε. Ο σκύλος γαβγίζει σε έναν άνθρωπο που περνάει έξω από το σπίτι. Ο άνθρωπος συνεχίζει τον δρόμο του. Από την πλευρά του σκύλου μπορεί να έχει συμβεί:
«Γάβγισα = έφυγε.»
Αν αυτό επαναλαμβάνεται, το γάβγισμα μπορεί να συνεχίσει να εμφανίζεται επειδή, από τη δική του οπτική, είχε αποτέλεσμα.
Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και με το γάβγισμα για προσοχή. Αν κάθε φορά που ο σκύλος γαβγίζει του μιλάμε, τον κοιτάμε, του δίνουμε κάτι ή πηγαίνουμε κοντά του, μπορεί άθελά μας να έχουμε ενισχύσει αυτή τη συμπεριφορά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σκύλος που γαβγίζει «ζητάει προσοχή».
Σημαίνει ότι πρέπει να κοιτάξουμε τι ακολουθεί τη συμπεριφορά.
«Μα κουνάει την ουρά του!»
Και αυτό από μόνο του δεν αρκεί. Η γλώσσα του σώματος του σκύλου πρέπει να διαβάζεται συνολικά. Η θέση της ουράς, η κίνηση του σώματος, τα αυτιά, το βλέμμα, η στάση του στόματος και η απόσταση από το ερέθισμα μπορούν να μας δώσουν πολύ περισσότερες πληροφορίες όταν τα βλέπουμε μαζί και μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο.
Ένας σκύλος μπορεί, για παράδειγμα, να γαβγίζει ενθουσιασμένος στο παιχνίδι. Ένας άλλος μπορεί να γαβγίζει ενώ το σώμα του είναι σφιγμένο και προσπαθεί να κάνει κάτι να απομακρυνθεί.
Το «γαβγίζει» είναι το ίδιο.
Ο σκύλος όμως δεν είναι απαραίτητα στην ίδια συναισθηματική κατάσταση.
Δεν θέλουμε απλώς να σταματήσει
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο.
Όταν ένας σκύλος γαβγίζει πολύ, είναι φυσικό να θέλουμε να σταματήσει. Ειδικά αν συμβαίνει μέσα στο σπίτι, στη βόλτα ή σε μια πολυκατοικία.
Αλλά το να προσπαθήσουμε απλώς να «κόψουμε» το γάβγισμα χωρίς να καταλάβουμε τι το προκαλεί μπορεί να μας αφήσει χωρίς πραγματική λύση. Αν το γάβγισμα συνδέεται με φόβο ή άγχος, για παράδειγμα, το να φωνάζουμε στον σκύλο να σταματήσει μπορεί να αυξήσει την ένταση αντί να λύσει το πρόβλημα.
Η σωστή διαχείριση εξαρτάται από το γιατί εμφανίζεται η συμπεριφορά, ποιο είναι το ερέθισμα, τι έχει μάθει ο σκύλος μέχρι τώρα και τι μπορούμε να αλλάξουμε στο περιβάλλον και στην εκπαίδευση.
Οπότε… γιατί γαβγίζει;
Η απάντηση μπορεί να είναι: «Εξαρτάται.»
Και αυτή δεν είναι αποφυγή απάντησης. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ξεκινάμε να καταλαβαίνουμε πραγματικά έναν σκύλο.
Αντί να βλέπουμε μόνο το γάβγισμα, κοιτάμε:
- τι συνέβη πριν,
- τι κάνει ο σκύλος την ώρα που γαβγίζει,
- τι συμβαίνει αμέσως μετά,
- και τι μπορεί να έχει μάθει από όλη αυτή την αλληλεπίδραση.
Γιατί το «γαβγίζει στον άλλο σκύλο» είναι η περιγραφή. Δεν είναι η εξήγηση.
Και στην εκπαίδευση σκύλου, αυτή η διαφορά είναι που μας επιτρέπει να δουλέψουμε πραγματικά πάνω στη συμπεριφορά — αντί απλώς να προσπαθούμε να την κάνουμε να εξαφανιστεί.
Και μία τελευταία σημαντική σημείωση
Αν ένας σκύλος αρχίσει ξαφνικά να γαβγίζει πολύ περισσότερο από ό,τι συνήθως, αν αλλάξει ο ήχος του γαβγίσματος ή αν η αυξημένη φωνητικότητα συνοδεύεται από άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά, αξίζει να συζητηθεί και με κτηνίατρο. Ορισμένα προβλήματα υγείας μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά ή τις φωνητικές εκδηλώσεις.
Στην εκπαίδευση, δεν ξεκινάμε πάντα από το «πώς θα το σταματήσω».
Πολλές φορές ξεκινάμε από το «τι προσπαθεί να μου πει;»
